İnşaat Terimleri Sözlüğü

İnşaat ve emlak sektöründe kullanılan terimler, tanımlar ve açıklamalar. A'dan Z'ye kapsamlı sözlük.

A

Arsa

Üzerinde henüz yapı bulunmayan, imar planında yapılaşmaya açık olan arazi parçası.

Arsa Payı

Kat mülkiyetinde, bağımsız bölümün arsadaki hissesi. Genellikle pay/payda şeklinde ifade edilir.

Avan Proje

Mimari projenin ilk aşaması. Yapının genel görünümü, fonksiyonel çözümler ve temel kararların belirlendiği projedir.

Asmolen Döşeme

Döşeme ağırlığını hafifletmek ve ses yalıtımı sağlamak amacıyla, kiriş aralarının hafif dolgu malzemeleriyle (tuğla, köpük vb.) doldurulduğu döşeme sistemi.

Aplikasyon

Projeye uygun olarak yapının yerinin arazide tespit edilmesi ve işaretlenmesi işlemi.

B

Bağımsız Bölüm

Kat mülkiyetinde, kendi başına kullanılabilen ve tapuda ayrı bir sayfaya kaydedilen daire, işyeri veya ofis.

Betonarme

Beton ve demir donatının birlikte kullanıldığı yapı sistemi. Çekme kuvvetlerine karşı demir, basınç kuvvetlerine karşı beton çalışır.

BIM (Building Information Modeling)

Yapı Bilgi Modellemesi. Yapının dijital olarak 3 boyutlu modellenmesi ve tüm bilgilerin bu model üzerinde yönetilmesi.

Brüt Alan

Yapının dış duvarları dahil toplam alanı. İç duvarlar, kolonlar ve tüm kapalı alanlar dahildir.

Ç

Çekme Dayanımı

Malzemenin çekme kuvvetlerine karşı gösterdiği direnç. Demir yüksek, beton düşük çekme dayanımına sahiptir.

Çevre Düzeni Planı

Bölge veya havza ölçeğinde hazırlanan, arazi kullanım kararlarını belirleyen üst ölçekli plandır.

D

Deprem Yönetmeliği

Yapıların depreme dayanıklı olarak tasarlanması ve inşa edilmesi için belirlenen teknik kurallar.

DOP (Dış Cephe Kaplama)

Binanın dış yüzeyini kaplayan ve ısı yalıtımı sağlayan malzeme sistemi.

Döşeme

Yapıda katları birbirinden ayıran yatay taşıyıcı elemandır. Betonarme, ahşap veya çelik olabilir.

E

EBYS (Emsal Kat Alanı Katsayısı)

İmar planlarında belirlenen, arsa alanının kaç katı kadar inşaat yapılabileceğini gösteren katsayı.

Enerji Kimlik Belgesi

Binanın enerji performansını gösteren, A'dan G'ye kadar sınıflandırılan belgedir.

EPS (Expanded Polystyrene)

Genişletilmiş polistiren köpük. Isı yalıtımında yaygın kullanılan strafor malzemedir.

F

Fon Kazığı

Zayıf zeminlerde yapının yükünü daha sağlam tabakalara aktarmak için kullanılan derin temel elemanı.

Fonksiyonel Proje

Yapının kullanım amacına göre iç mekan organizasyonunu gösteren projedir.

Fore Kazık

Zemine açılan kuyuya donatı yerleştirilip beton dökülmesiyle oluşturulan, zayıf zeminlerde yükü sağlam tabakaya ileten derin temel elemanı.

G

Gabari

Yapının yüksekliği, genişliği gibi dış boyutlarını ifade eden terim.

Geçirimsiz Alan

Yağmur suyunun zemine sızamadığı, beton veya asfalt kaplı alanlar.

Gerilme

Yapı elemanlarında oluşan iç kuvvetler. Çekme, basınç, kesme ve eğilme gerilmeleri vardır.

Grobeton

Demirsiz, düşük dozlu beton. Genellikle temelin oturacağı zemini düzeltmek ve yalıtım için düzgün bir yüzey elde etmek amacıyla dökülür.

H

Hafriyat

Temel kazısı sırasında çıkarılan toprak ve moloz.

Ham İnşaat

Yapının taşıyıcı sisteminin tamamlandığı, iç ve dış cephe kaplamalarının yapılmadığı aşama.

Hidroizolasyon

Yapının su ve neme karşı yalıtılması işlemi.

Hakediş

Müteahhidin imalatı tamamladığı kısım karşılığında işverenden alacağı ödemenin hesaplandığı belge.

İ

İmar Durumu

Arsanın imar planındaki durumunu gösteren belediyeden alınan belgedir.

İmar Planı

ޞehirlerin gelişimini yönlendiren, arazi kullanım kararlarını belirleyen plandır.

İnşaat Ruhsatı

Belediyeden alınan, yapı yapma iznini veren belgedir.

İskelet Sistem

Yapının yüklerini taşıyan kolon ve kiriş sisteminden oluşan taşıyıcı yapıdır.

İhale

Bir işin, en uygun şartları ve fiyatı sunan istekliye verilmesi süreci.

İstinat Duvarı

Zemin kaymasını önlemek ve kot farklarını düzenlemek için yapılan dayanıklı duvar.

K

KAKS (Kat Alanı Kat Sayısı)

Emsal kat alanı katsayısı. Arsa alanının kaç katı inşaat yapılabileceğini gösterir.

Kat İrtifakı

Kat karşılığı inşaatlarda, arsa sahibi ile müteahhit arasında kurulan tapu şerhi.

Kat Mülkiyeti

Bir yapıda bağımsız bölümlerin ayrı ayrı mülkiyete konu olması hukuki durumu.

Kentsel Dönüşüm

Eski ve riskli yapıların yıkılıp yerine yeni, güvenli yapıların inşa edilmesi süreci.

Keşif

İnşaat işinin başlamadan önce yapılan ön çalışma ve maliyet hesaplaması.

Kolon

Yapıda düşey yükleri taşıyan, genellikle dikdörtgen veya yuvarlak kesitli taşıyıcı elemandır.

Karot

Betonun dayanımını belirlemek için, mevcut betondan özel makine ile alınan silindirik numune.

L

LEED Sertifikası

Yeşil bina sertifikası. Binanın çevreye duyarlılığını ve enerji verimliliğini belgeler.

Lento

Kapı ve pencere üstlerinde kullanılan, yatay yük taşıyan betonarme elemandır.

M

Malzeme Dayanımı

Yapı malzemesinin kırılmadan taşıyabileceği maksimum yük değeri.

Metraj

İnşaatta kullanılan malzeme ve işçiliğin miktarlarının hesaplanması.

Mimari Proje

Yapının dış görünümü, iç mekan organizasyonu ve detaylarını gösteren çizimler.

Metraj Cetveli

Yapılacak işlerin miktarının kalem kalem hesaplandığı ve listelendiği tablo.

N

Net Alan

Yapının kullanılabilir alanı. Duvar kalınlıkları hariç, iç mekan alanıdır.

Nüve

Yapıda merdiven, asansör ve tesisat şaftlarının toplandığı merkezi alan.

O

OSB (Oriented Strand Board)

Yönlendirilmiş yonga levha. Ahşap esaslı yapı malzemesi.

Oturma

Yapının zaman içinde zemine gömmesi, çökmesi olayıdır.

P

Parsel

Tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilmiş, sınırları belirlenmiş arazi parçası.

Perde Duvar

Yapıda hem düşey yük taşıyan hem de yanal kuvvetlere karşı direnç gösteren betonarme duvar.

Prefabrik

Fabrikada önceden üretilen yapı elemanlarının şantiyede montajlanması sistemi.

Poz

İnşaat işlerinin her biri için Bayındırlık Bakanlığı tarafından belirlenen, tanımı, birimi ve numarası olan iş kalemi.

Proje Müellifi

Yapının mimari, statik, tesisat projelerini hazırlayan ve imzalayan yetkili mimar veya mühendis.

R

Radye Temel

Yapının tüm yükünü geniş bir betonarme plaka ile zemine aktaran temel tipi.

Röleve

Mevcut bir yapının ölçülerek çizilmesi işlemi.

S

ޞap

Döşeme üzerine uygulanan, düzgün yüzey elde etmek için yapılan ince beton tabakası.

Statik Proje

Yapının taşıyıcı sistemini gösteren, yapısal hesaplamaları içeren mühendislik projesi.

Sıva

Duvar yüzeylerini düzeltmek ve korumak için uygulanan kaplama malzemesi.

Şantiye Şefi

İnşaatın fen ve sanat kurallarına, projesine uygun olarak yürütülmesinden sorumlu teknik eleman (mimar veya mühendis).

T

TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı)

Arsanın ne kadarına yapı yapılabileceğini gösteren oran.

Taşıyıcı Sistem

Yapının yüklerini temele aktaran kolon, kiriş, perde duvar gibi elemanların bütünü.

Temel

Yapının yüklerini zemine aktaran, yer altında kalan taşıyıcı elemandır.

Ters Tavan

Döşeme altından görülen, kirişlerin çıkıntı yapmadığı düz tavan sistemi.

U

U Değeri

Isı geçirgenlik katsayısı. Düşük U değeri, iyi yalıtım anlamına gelir.

V

Vaziyet Planı

Yapının arsa üzerindeki konumunu gösteren plan.

VRF Sistemi

Değişken Soğutucu Akışkanlı sistem. Merkezi klima sistemi türü.

Y

Yalıtım

Yapının ısı, su, ses gibi dış etkenlerden korunması işlemi.

Yapı Denetimi

İnşaatın yönetmeliklere uygun yapılıp yapılmadığının bağımsız firma tarafından denetlenmesi.

Yapı Kullanma İzni (İskan)

Yapının kullanıma hazır olduğunu belgeleyen, belediyeden alınan izin.

Yapı Ruhsatı

İnşaat Ruhsatı ile aynı anlama gelir. Yapı yapma izni.

Yaklaşık Maliyet

İhale öncesinde idare tarafından hazırlanan, işin tahmini yapım bedeli.

Yığma Yapı

Taşıyıcı sistemi tuğla veya taş duvarlardan oluşan geleneksel yapı sistemi.

Z

Zemin Etüdü

Yapı yapılacak zeminin mühendislik özelliklerinin belirlenmesi için yapılan araştırma.

Zemin Kat

Yapının en alt katı, genellikle giriş seviyesindeki kat.

Zemin Taşıma Gücü

Zeminin birim alanda taşıyabileceği maksimum yük değeri.

Terimler Hakkında Daha Fazla Bilgi

İnşaat terimleri hakkında daha detaylı bilgi için rehberlerimizi ve blog yazılarımızı inceleyebilirsiniz.