Yıllarca inşaat projelerinde öğrendiğim maliyet tasarrufu tüyoları. Teori değil, pratikte işe yarayanlar.
Şunu açıkça söyleyeyim: İnşaat sektöründe "maliyet düşürme" denince aklına gelen ilk şey malzeme kalitesinden kısmak olmasın. Bu yazıda kaliteden ödün vermeden, gerçekten işe yarayan tasarruf yöntemlerini paylaşıyorum.
Geçtiğimiz yıl Başakşehir'de bir müteahhit dostumun projesinde danışmanlık yaparken, sadece zamanlama ve tedarikçi seçimiyle 1,2 milyon TL tasarruf sağladık. Nasıl mı? Okumaya devam edin.
"Planlama önemli" lafını herkes söyler. Ama çoğu müteahhit projeye başlarken hâlâ "sonra hallederiz" kafasında.
Saha Notu: Geçen sene Kadıköy'de bir kentsel dönüşüm projesinde, elektrik tesisatının planlanmaması yüzünden duvar yıkılıp yeniden örüldü. Maliyet: 180.000 TL. Eğer baştan elektrik mühendisiyle koordineli çalışılsaydı, bu para cebinde kalacaktı.
Yapın: Her aşamayı (hafriyat, kaba inşaat, ince işler, tesisat) ayrı ayrı çizelge halinde planlayın. Excel bile yeter, önemli olan yapmak.
Tek başınıza 500 m³ hazır beton alacaksanız, fiyat pazarlığı şansınız sınırlı. Ama 3-4 müteahhit bir araya gelip 2000 m³ sipariş verirseniz?
Gerçek Rakamlar: 2024'te Bursa'da 5 müteahhit bir araya gelerek Akçansa'dan ortak sipariş verdiler. Sonuç: m³ başına 85 TL indirim. Toplam tasarruf: 850.000 TL.
Yapın: WhatsApp gruplarında veya inşaat forumlarında aynı dönemde proje yapan meslektaşlarla iletişime geçin.
Kimse kış aylarında inşaat yapmak istemez. Hava soğuk, işçiler üşür, beton daha zor kurur. Ama malzeme fiyatları?
İstatistik: TÜİK verilerine göre inşaat malzeme endeksi, Ocak-Şubat aylarında yaz aylarına göre ortalama %8-12 daha düşük seyrediyor.
Strateji: Kış aylarında malzeme stoğu yapın, ilkbaharda inşaata başlayın. Depolama maliyeti, fiyat farkının yanında devede kulak kalır.
Bir keresinde Antalya'da çalışan bir müteahhit, İstanbul'dan ithal mermer getirtmek istedi. "Kalitesi daha iyi" dedi. Mermer fiyatı: 450 TL/m². Nakliye: 280 TL/m². Toplam: 730 TL/m².
Oysa Burdur'dan benzer kalitede mermer: 380 TL/m². Nakliye: 40 TL/m². Toplam: 420 TL/m².
Ders: Malzeme seçerken nakliye mesafesini de hesaba katın. Bazen "en iyi" değil, "en mantıklı" olanı seçmek gerekir.
Paradoks gibi görünüyor ama en pahalı usta genellikle en ucuz çözümdür.
Örnek: Günlük 1.500 TL alan tecrübeli bir kalıpçı, işi 10 günde bitirir. Günlük 800 TL alan çırak, aynı işi 25 günde bitirir. Hesabı siz yapın.
Üstelik tecrübeli ustanın işinde fire oranı %3-5, tecrübesizdekinde %15-20.
ISI yalıtımı, güneş paneli, ısı pompası... Bunlar "ekstra maliyet" değil, geri dönüş süresine bakılması gereken yatırımlar.
Hesap: 200.000 TL'lik dış cephe mantolama, yıllık yaklaşık 35.000 TL doğalgaz tasarrufu sağlıyor. 6 yılda kendini amorti ediyor. Sonrası kar.
Müşteriye sattığınızda da "A enerji sınıfı" etiketi, satış fiyatını %5-10 artırıyor.
Kapı kasası 210 cm değil de 215 cm olsun mu? Hayır. Standarttan şaşmak = fire = para kaybı.
Sektör Gerçeği: Türkiye'de inşaat sektöründe ortalama malzeme fire oranı %12. Bu oran gelişmiş ülkelerde %4-5. Farkı yaratan şey: standartlaşma.
Şantiyede "para nereye gitti?" sorusuna cevap veremiyorsanız, problem büyük demektir.
Keşif-Index gibi araçlarla veya basit bir Excel tablosuyla günlük harcamaları takip edin. Haftalık sapma analizi yapın.
Kendi Deneyimim: Dijital takip sistemine geçtiğimizde, şantiyedeki "nakit açığı" problemleri %70 azaldı. Çünkü paranın nereye gittiği artık görünür hale geldi.
Her şeyin markası olmak zorunda değil. Özellikle görünmeyen noktalarda.
Ama dikkat: Görünen yerlerde (kapı, seramik, armatür) kaliteden ödün vermeyin. Müşteri oraları görüyor.
"Danışmana para vermek istemiyorum" diyen müteahhitler, genellikle danışmanın ücretinin 10 katını başka hatalarda kaybediyorlar.
İyi bir keşif danışmanı, maliyet kontrolü, tedarikçi pazarlığı ve süreç optimizasyonunda ciddi tasarruf sağlar.
Öneri: Proje başlamadan önce profesyonel bir keşif raporu alın. Bizim hesaplama aracımız size başlangıç için iyi bir fikir verir.
Maliyet düşürmek "ucuzculuk" değil, akıllı kaynak yönetimi. Bu 10 maddenin hepsini uygulamanız gerekmez. Ama 3-4 tanesini bile uygulasanız, proje karlılığınızda ciddi fark görürsünüz.
Sorularınız varsa iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Mimar & Kurucu
Yıllardır şantiyelerde aktif olarak çalışan, maliyet optimizasyonu konusunda deneyimli mimar.